Program mjera 2025

Poljoprivredna proizvodnja i ruralni razvoj

589.000,00

1

Direktna plaćanja po jedinici površine

275.000,00

2

Direktna plaćanja po grlu stoke

90.000,00

3

Podrška razvoju tržišne proizvodnje mlijeka

168.000,00

4

Podrška unapređenju pčelarstva

30.000,00

5

Podrška žetvi strnih i prosolikih žita

6.000,00

6

Participacija u plaćanju doprinosa poljoprivrednim proizvođačima

3.500,00

7

Podrška programu zaštite bilja

13.000,00

8

Podrška korićenju planinskih pašnjaka

3.500,00

Ostale usluge

19.500,00

9

Promocija poljoprivrednih proizvoda i poljoprivrede

3 500,00

10

Edukacija poljoprivrednih proizvođača i posjete gazdinstvima koja primjenjuju savremene tehnologije

3 500,00

11

Dezinfekcija, dezinsekcija i deratizacija

12.500,00

OBLAST: Poljoprivredna proizvodnja i ruralni razvoj

STRATEŠKI CILJ 1: Direktna plaćanja poljoprivrednim gazdinstvima

Prioritet 1 Direktna plaćanja po jedinici površine

Opis projekta:

Biljna proizvodnja je vodeća grana poljoprivrede u Opštini Tuzi. U biljnoj proizvodnji najviše je zastupljena proizvodnja povrća u zatvorenom (na oko 32 ha) i otvorenom prostoru, zatim vinogradarstvo, na manjim površinama voćarstvo, ratarstvo (naročito proizvodnja krompira i pšenice), poslednjih godina je u ekspanziji gajenje masline kao i dekorativnog i aromatičnog bilja. Poslednih godina su obradive površine u opadanju (u 2023.god. je bilo iznad 1000 ha dok je u 2024.god. bilo 840 ha obradivih površina) naročito pod povrćem što je zabrinjavajuće i predstavlja izazov uprave da se trend pada zaustavi, a predložena mjera je jedan od načina.

Prinosi po jedinici površine u biljnoj proizvodnji nijesu na zavidnom nivou što je posledica izbora sorti, neadekvatna primjena agrotehničkih mjera, naročito đubrenje, zatim klimatske prilike tokom ljeta, kao i neadekvatan raspored padavina.

Ova mjera se realizuje kroz podršku proizvodnje po jedinici površine (ha) oranica, tj. obrađene površine pod višegodišnjim zasadima, dekorativnog i aromatičnog bilja, odnosno povrćem i ratarskim kulturama.

Namjena i cilj projekta:

Podrška se obezbjeđuje za sve oranice odnosno obradive površine pod višegodišnjim zasadima, dekorativnog i romatičnim biljem, odnosno povrćem i ratarskim kulturama. Podrška se odnosi na registrovane poljoprivredne proizvožače koji imaju prebivalište i djelatnost obavljaju u opštini Tuzi.

Cilj za preduzimanje ovakve mjere je rast konkurentnosti, rast prihoda poljoprivrednih gazdinstava, harmonizacija inputa za proizvodnju i tržišne cijene i dr.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Iznos podrške je do 350 eura po hektaru obradive površine, tj. površine pod višegodišnjim zasadima odnosno povrćem i krompirom. Obradiva površina je oranica sa poljoprivrednom kulturom, na otvorenom, u plasteniku i pod višegodišnjom kulturom. Podrška poljoprivredom proizvođaču za prva dva hektara je do 350 eura dok za svaki sledeći hektar iznos podrške bi iznosio do 300 eura/ha, dok će maksimalan iznos podrške po poljoprivrednom gazdinstvu će biti ograničen na 3000 €.

Aktivnosti koji se odnose na ovu mjeru su:

- objava Javnog poziva;

- prijem zahtjeva i potrebne dokumentacije;

- terenska kontrola;

- obrada zahjteva;

- isplata premija na žiro račun podnosioca zahtjeva.

Detalji koji se odnose na proceduru realizacije, kriterijume, datum za prijave i ostale neophodne informacije će biti detaljno opisani u Javnom pozivu koje će resorni sekretarijat blagovremeno objaviti.

Ukoliko ukupna visina zahtjeva za plaćanje podrške prevazilazi budzetom planirani iznos, proporcionalno se smanjuju jedinična plaćanja po ha.

Projektni ishod (očekivani rezultat):

Primjena ove mjere će uticati na rast konkurentnosti proizvoda, rast Prihoda poljoprivrednih gazdinstava, kao i na ublažavanje troškova investije u proizvodnji i inputa.

Izlazni indikatori:

Podrška za oko 250 poljoprivrednih proizvođača.

Odgovorna strana:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

Ukupni budžet i izvor finansiranja:

275.000,00 EUR, Opština Tuzi

Ciljne grupe/korisnici:

Registrovani poljoprivredni proizvođači i druga pravna lica iz oblasti poljoprivrede.

Implementacija i period omplementacije:

Sekrtetarit za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

OBLAST: Poljoprivredna proizvodnja i ruralni razvoj

STRATEŠKI CILJ 1: Podrška unapređenju stočarske proizvodnje

Prioritet 2 Direktna plaćanja po grlu stoke

Opis projekta:

Sektor stošarstva je veoma značajan za razvoj našeg područja, a zbog konfiguracije terena stočarstvo predstavlja njenu najznačajniju granu. Ipak, kod nas ovaj sektor nije dovoljno razvijen. Nerazvijenost stočarstva, a samim tim i proizvodnja sirovog mljijeka i sira uslovljena je prvenstveno usitnjenim gazdinstvima i tradicionalnim, ekstenzivnim načinom proizvodnje, nedovoljna primjena i neuvođenje savremenih tehnologija proizvodnje i nedovoljnim iskorišćavanjem raspoloživih prirodnih resursa. Stočarstvo omogućava da se iskoriste manje produktivne površine (pašnjaci i livade), koji su dominantni u ruralnom dijelu naše opštine. Prema podacima sa kojima sekretarijat raspolaže na području Opštine Tuzi postoje oko 250 poljoprivredna gazdinstva koja se bave stočarskom proizvodnjom u kojima se uzgajaju oko 1050 goveda, 3300 ovaca i 750 grla koza. U našoj opštini postoji 13 poljoprivrednih gazdinstava koja prerađuju sirovo mlijeko u sir. Ova gazdinstva u svojim farmama gaje oko 110 grla krupne stoke, krava, 50 ovaca i oko 180 grla koza čije se mlijeko prerađuje u domaćoj radinosti.

Realizacijom ove mjere se uspostavlja koliko je moguće balans stanosvništva između ruralne i urbane sredine, stvaraju se uslovi za ostanak radne snage u ruralnim područjima i smanjuje se negativan demografski trend. Ova mjera se realizuje kroz podršku gajenja stoke po grlu (goveda, ovce, koze, svinje i kokoške) kao i dodatna premija za gazdinstva koja imaju domaću proizvodnju sireva. Dodatna premija se odnosi na podršku po grlu stoke gazdinstvima koja sirovo mlijeko prerađuju u mliječne proizvode, tj. sir u domaćoj radinosti.

Namjena i cilj projekta:

Predložena mjera doprinosi proširenju stočnog fonda, izmjeni rasnog sastava koji ide u pravcu povećanja ušečća produktivnih rasa kao i rastu prihoda po gazdinstvu. Podrška se odnosi na sva registrovana poljoprivredna gazdinstva na području opštine Tuzi koja gaje stoku. Pojedinosti koje se odnose na kriterijume, procedure realizacije podrške, datume i dr. biće detaljno definisani Javnim pozivom koji će resorni sekretarijat blagovremeno objaviti.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Podrška unapređenja stočarske proizvodnje sadrži:

-premije po grlu za krave i priplodne junice;

-premije po grlu za priplodne ovce i koze;

-premije za uzgoj svinja

-premije za uzgoj koka nosilja

-premije po grlu stoke čije se mlijeko prerađuje u domaćoj radinosti a pod kontrolom resornog ministarstva.

a) Premije za krave i priplodne junice – pravo na podršku imaju sva gazdinstva koja gaje više od jedno ili više ove vrste stoke, i to za svako grlo. Kriterijum je ispunjen ako gzadinstvo drži taj broj grla minimum sedam mjeseci i nosilac gazdinstva ima prebivalište u Opštini Tuzi.

Osnovna premija po grlu za krave iznosi do 50 €.

b) Premije za priplodne ovce i koze – pravo na podršku imaju gazdinstva koja gaje više od 10 ovaca i/ili više od 10 koza u stadu. Podrška se odnosina na svako grlo. Kriterijum je ispunjen ako gazdinstvo drži taj broj grla minimum sedam mjeseci a nosilac gazdinstva ima prebivalište u Opštini Tuzi.

Osnovna premija po grlu za priplodnih ovaca i koza iznosi do 6 €.

c) Premija za uzgoj svinja iznosi do 20€ po grlu , premija se ostvaruje za gazdinstva koje gaje dva ili više grla.

d) Premija za uzgoj koka nosilja - podrška iznosi do 0,5€ po koki , dok je predviđeni minimum 100 koka po gazdinstvu.

Ukoliko ukupna visina zahtjeva za plaćanje podrške prevazilazi budzetom planirani iznos, proporcionalno se smanjuju jedinična plaćanja po grlu.

e) Dodatna premija se odnosi na podršku po grlu stoke čije se mlijeko prerađuje u domaćistvu a iznosiće do 75€ za krave dok će za ovce i koze iznositi do 10 eura po grlu.

Aktivnosti za realizaciju ove mjere:

- objava Javnog poziva;

- prijem dokumentacije i popunjavanje obrazaca;

- terenska kontrola

- kompletiranje i obrada dokumentacije;

- uplata podrške na žiro račun nosioca poljoprivrednog gazdinstva.

Ostale pojedinosti koji su neophodni za dobijanje ove podrške biće detaljno opisani u Javnom pozivu koji će biti blagovremeno objavljen.

Projektni ishod (očekivani rezultati):

Podrška za sva poljoprivredna gazdinstva sa područja opštine Tuzi koja gaje ovu vrstu stoke a koja se blagovremeno prijave i ispune uslove propisane Javnim pozivom.

Izlazni indikatori:

Registrovana poljoprivredna gazdinstva sa područja opštine Tuzi koja su dobili podršku predviđene ovom mjerom.

Odgovorna strana:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

Ukupni budzet i izvor finansija:

90.000,00 €, Opština Tuzi

Ciljne grupe/korisnici:

Registrovana poljoprorivredna gazdisntva iz oblasti stočarske proizvodnje.

Implementacija i period implementacije:

Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. Godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

OBLAST: Poljoprivredna proizvodnja i ruralni razvoj

STRATEŠKI CILJ 1: Jačanje konkurentnosti proizvođača hrane

Prioritet 3 Podrška razvoju tržišne proizvodnje sirovog mlijeka

Opis projekta:

Ukupna proizvodnja mlijeka u opštini Tuzi se kreće oko 1.700.000 litara godišnje otkupljenog mlijeka što predstavlja veliki potencijal za razvoj stočarstva, naročito ruralnog dijela opštine. Manji dio proizvedenog sirovog mlijeka se koristi za preradu na poljoprivrednim gazdinstvima od kojeg se pretežno proizvodi sir za lokalno tržište, sopstvene potrebe ili prodaje na “kućnom pragu”. U sistemu otkupa sirovog mlijeka u Opštini Tuzi je oko 250 koperatanata.

Podrška se daje proizvođačima koji predaju mlijeko odobrenim objektima za preradu mlijeka (mljekarama/sirarama), a koji su upisani u Centralni registar. Podrška u vidu premije za količinu iznosi 0.10 € po litru otkupljenog mlijeka.

Podizanje konkurentnosti mljekarskog sektora kroz direktnu podršku proizvođačima može znatno unaprijediti razvoj tržišne proizvodnje mlijeka i njeno prilagođavanje standardima i povećanje ukupne proizvodnje ove veoma značajne sirovine.

Namjena i cilj projekta:

Stvaranje uslova za bavljenje stočarskom proizvodnjom, povećanje stočnog fonda i većom proizvodnjom sirovog mlijeka.

Cilj ove mjere je povećanje cijene sirovog mlijeka po litru i uticaj na rast prihoda poljoprivrednih gazdinstava.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Spiskovi proizvođača sa podacima o mjesečnim količinama isporučenog mlijeka koje opština dobija od strane resornog ministarstva su osnov za obračun i isplatu premija. Minimalna količina sirovog mlijeka koja se isporučuje na mjesečnom nivou a koju definiše resorno ministasrvo je jedan od kriterijuma za dobijanje ove podrške. Resorno ministarstvo i opština prethodno potpisuju sporazum o saradnji gdje se tačno definišu poslovi i obaveze dveju strana sporazuma. Uplata premija se vrši direktno poljprivrednim proizvođačima na žiro račun.

Aktivnosti koji se odnose na ovu mjeru su:

-potpisivanje sporazuma o saradnji;

- lista ministarstva o količinama isporučenog mlijeka

-kompletiranje dokumentacije i obračun

-donošenje odluke o isplati sredstava na mjesečnom nivou i

-uplata sredstava

Podrška se odnosi na nosioce poljoprivrednih gazdinstava koja se mjesečno nađu na listi resornog ministasrtva a koju sekretarijat dobija i na osnovu nje isplaćuje premije po litru sirovog mlijeka.

Projektni ishod (očekivani rezultat):

Podrška za količine isporučenog mlijeka na mjesečnom nivou od strane nosioca poljoprivrednog gazdinstva sa područja opštine Tuzi.

Očuvanje stočnog fonda, povećanje količine proizvodnje sirovog mlijeka, rast dohodka po poljoprivrednom gazdinstvu i sveukupni utizaj na razvoj poljoprivredne proizvodnje.

Izlazni indikatori:

Podrška za sva poljoprivredna gazdinstava koja gaje vrstu stoke podržane ovom mjerom i rast prihoda na mjesečnom nivou.

Odgovorna strana:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

Ukupni budžet i izvor finansiranja:

168.000,00 EUR, Opština Tuzi

Ciljne grupe/korisnici:

Registrovana poljoprivredna gazdinstva iz oblasti stočarstva.

Implementacija i period omplementacije:

Sekrtetarit za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. Godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

OBLAST: Poljoprivredna proizvodnja i ruralni razvoj

STRATEŠKI CILJ: Jačanje konkurentnosti proizvođača hrane

Prioritet 4: Podrška unapređenju pčelarstva

Opis mjere:

Pčelarstvo ima dugu i bogatu tradiciju u opštini Tuzi. Razvoju ove privredne grane su doprinijeli velike površine prirodnih livada i pašnjaka, područje sa bogatom florom i medonosnim biljem. Med je glavni proizvod, ali ekonomska vrijednost proizvoda pčelarstva mogla bi biti mnogo veća, ukoliko bi se proširio asortiman proizvoda sa proizvodnjom matičnog mliječa, propolisa, polena, rojeva i dr. Ukupan broj košnica u vlasništvu udruženih pčelara je 2 900. Trenutno udruženje pčelara “Bletari” ima 58 članova. Ovaj broj pčelinjih društava na godišnjem nivou se procjenjuje da može proizvoditi oko 24 000 kg meda. Ovo je veoma značajni potencijal koji treba održati i iskoristiti na pametan način kako bi se ostvarile mogućnosti za osvajanje novih tržišta kao i postizanje veće cijene meda pčelinjih proizvoda.

Podrška se obezbjeđuje u vidu subvencije do 10 € po košnici za proizvođače meda I drugih pčelinjih proizvoda koji posjeduju najmanje tri i više košnica.

Pojedinosti koja se odnose na kriterijume, rokove, procedura i sl. biće detaljno definisani Javnim pozivom koji će resorni sekretarijat blagovremeno objaviti.

Namjena i cilj:

Poboljšanje konkuretnosti u proizvodnji meda i drugih pčelinjih proizvoda,

očuvanje kvaliteta i poboljšanje zdrastvene ispravnosti pčelinjih proizvoda,

podizanje stručnog znanja i obučenosti pčelara, stvaranje uslova za bavljenje pčelarstvom a sve sa ciljem poboljšanja kvaliteta i povećanja konkurentnosti meda i drugih pčelinjih proizvoda.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Pravo na podršku imaju pčelari sa teritorije opštine Tuzi, koji posjeduju najmanje tri i više pčelinjih društava.

Aktivnosti koja se odnose na ovu mjeru su:

- objava Javnog poziva,

- prijem dokumentacije,

- terenska kontrola,

- obrada dokumentacije,

- uplata sredstava na žiro račun podnosioca zahtjeva.

Ukoliko ukupna visina zahtjeva za podršku prevazilazi sredstva planirana ovom mjerom na godišnjem nivou proporcionalno se smanjuje jedinična plaćanja.

Projektni ishod (očekivani rezultati):

Proporcionalna podrška za sve podnosioce zahtjeva sa područja opštine Tuzi koja ispunjavaju uslove definisane Javnim pozivom odrška i koji su blagovremeno predali potrebnu dokumentaciju. Unapređenje proizovodnje meda i dugih pčelinjih proizvoda u skladu sa dobrom poljoprivrednom praksom.

Izlazni indikatori:

Podrška za sve proizvođače meda i pčelinjih proizvoda kao i za članove udruženja pčelara “Bletari” sa područja opštine Tuzi pčelare i unapređenje proizvodnje.

Odgovorna strana:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

Ukupni budžet i izvor finansiranja:

30.000,00 EUR, Opština Tuzi

Ciljne grupe/korisnici:

Pčelari, članovi udruženja pčelara sa područja Opštine Tuzi.

Implementacija i period omplementacije:

Sekrtetarit za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

OBLAST: Poljoprivredna proizvodnja i ruralni razvoj

STRATEŠKI CILJ 1: Jačanje konkurentnosti proizvođača hrane

Prioritet 5 Podrška žetvi strnih i prosolikih žita

Opis mjere:

Ratarstvo je vodeća grana biljne proizvodnje i ima osnovni zadatak da obezbedi što veće prinose gajenih biljaka uz postizanje maksimalno mogućeg kvaliteta proizvoda. Za gajenje ratarskih kultura su potrebne velike površine što nije karakteritika naših poljoprivrednih gazdinstava. U našim uslovima proizvodnja ratarskih kultura je veoma skupa a i prinosi nisu u zavidnom nivou. Međutim, polazeći od činjenice da su žita i kukuruz veoma značajne kulture sa aspekta biološke aktivnosti zemljišta veoma je važno podržati njihovu proizvodnju.

Zaoravanjem se biljni ostaci uključuju u proces kruženja organske materije u zemljištu, stimulira se biološka aktivnost zemljišta koja pozitivno utiče na strukturu i vodno-vazdušne i toplotne osobine zemljišta, a na teškom zemljištu organski ostaci poboljšavaju internu dreniranost u sloju u koji su uneti.

Stoga planirana sredstva se odnose na podršku žetvi strnih žita i kukuruza koja utiču na smanjenje troškova proizvodnje ovih kultura i rentabilnost proizvodnje istih. Podrška se obezbjeđuje za proizvođače ovih kultur ana teritoriji opštine Tuzi i vrši se direktno uplata na žiro račun.

Namjena i cilj projekta:

Stvaranje uslova za gajenje ratarskih kultura na što većim površinama kako bi se stvorili uslovi za gajenje istih na većim površinama.

Cilj za preuzimanje ovakve mjere je smanjenje troškova proizvodnje koji se odnose na žetvu ovih kultura i rentabilnost proizvodnje istih.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Osnovu za obračun i isplatu podrške za žetvu strnih žita i kukuruza predstavlja Odluka o podršci žetve i kukuza za tekuću godinu. Obračun isplate se vrši nakon dostavljenih podataka Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja o posejanim površinama, podataka za podršku za direktna plaćanja u biljnoj proizvodnji i uplatnice o požnjevenim površinama izdate od subjekata koji vrše žetvu. Uplata se vrši direktno poljoprivrednim proizvođačima na žiro račun.

Aktivnosti koji se odnose na ovu mjeru su:

-prikupljanje podataka o posejanim površinama;

-obilazak terena;

-donošenje odluke o podršci žetvi strnih žita i kukuruza ;

-kompletiranje dokumentacije i obračun i

-uplata sredstava

Ukoliko ukupna visina zahtjeva za plaćanje podrške prevazilazi budzetom planirana sredstva, proporcionalno se smanjuju jedinična plaćanja po ha.

Javnim poivom koji će resorni sekretarijat blagovremeno objaviti biće detaljno definisani kriterijumi, rokovi, potrebna dokumentacija i sl.

Projektni ishod (očekivani rezultat):

Smanjenje troškova i stimulisanje proizvodnje strnih žita i kukuruza.

Izlazni indikatori:

Podrška žetvi strnih žita na površini od oko 70 ha, tj. oko 40 proizvođača.

Ukupni budžet i izvor finansiranja:

6.000,00 EUR, Opština

Ciljne grupe/korisnici:

Registrovani poljoprivredni proizvođači sa područja Opštine Tuzi

Implementacija i period omplementacije:

Sekrtetarit za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj.

OBLAS: Poljoprivredna proizvodnja i ruralni razvoj

STRATEŠKI CILJ: Podrška opštim servisima u poljoprivredi

Prioritet 6: Participacija u plaćanju doprinosa poljoprivrednim proizvođačima

Opis mjere:

Doprinosi za obavezno socijalno osiguranje u smislu Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje (“Sl. list CG”, br. 13/07, 79/08, 86/09, 78/10, 40/11 – dr. zakon 14/12, 62/13, 8/15, 22/ 17 I 42/19) su:

- doprinos za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje;

- doprinos za osiguranje od nezaposlenosti.

Prema zakonu Obveznici doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje su poljoprivrednici i lica koja su vlasnici poljoprivrednog zemljišta.

Korisnici doprinosa za obavezno socijalno osiguranje su poljoprivrednici koji su upisani u Registar osiguranika koje void resorno ministarstvo i koji redovno plaćaju doprinose na osnovu dobijenog rješenja.

Na području Opštine Tuzi ima registrovanih 585 registrovanih poljoprivrednih gazdinstava od kojih prema dosadašnjim podacima doprinose kao poljoprivredni osiguranik plaća 50 proizvođača. Mjera participacije opštine u plaćanju doprinose u znatnoj mjeri bi stimulisala proizvođače da redovno plaćaju doprinose i time steknu parvo na penziju kao i zaposleni u drugim djelatnostima

Namjena i cilj:

Cilj ove mjere je da se pomogne poljoprivrednim proizvođačima da sačuvaju redovan status osiguranika i na taj način ostvarili parvo na penzije.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Poljoprivredni osiguranik će nakon dostavljenog dokaza (uplatnice) o uplaćenim doprinosima dobiti povraćaj do 50% od plaćene sume u zavisnosti od raspoloživih sredstava.

Aktivnosti koje se odnse na realizaciju ove mjere su:

- podnošenje prijave sa potrebnom dokumentacijom (prijava po prvi put);

- dostava uplatnice o uplaćenim doprinosima;

- verifikacija;

- uplata sredstava na žiro račun osiguranika.

Pojedinosti koji se odnose na rokove, kriterijume i sl. biće definisani Javnim pozivom koji će resorni sekretarijat blagovremeno objaviti.

Projektni ishod (očekivani rezultati):

Očuvanje redovnog statusa osiguranika kao i podsticaj za plaćanje doprinosa poljoprivrednicima koji nemaju riješeno pitanje doprinosa i u budućnosti pitanje penzije.

Izlazni indikatori:

Participacija u plaćanju doprinosa za 20 poljoprivredna osiguranika (koliko ih sada trenutno ima) sa tendecijom rasta broja zainteresovanih za ovu vrstu podrške.

Ukupni budžet i izvor finansiranja:

3.500,00 EUR, Opština Tuzi

Ciljne grupe/korisnici:

Registrovani poljoprivredni proizvođači odnosno poljoprivredni osiguranici sa područja Opštine Tuzi.

Implementacija i period omplementacije:

Sekrtetarit za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. Godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj.

OBLAST: Poljoprivreda i ruralni razvoj

STRATEŠKI CILJ 1: Jačanje konkurentnosti proizvđača hrane

Prioritet 7: Podrška programu zaštite bilja

Opis mjere:

Savremenu poljoprivrednu proizvodnju prati pojava velikog broja prouzrokovača bolesti i štetočina, koji u značajnoj mjeri utiču na smanjenje prinosa i kvaliteta gajenih biljaka. Hemijske mjere suzbijanja primjenom pesticida, često su jedini mogući način njihovog suzbijanja. Međutim, primjena pesticida u velikoj mjeri opterećuje troškovima poljoprivrednu proizvodnju i dodatno zagađuje životnu sredinu. Vrlo često se dešava da i pored njihove višekratne primjene izostane efekat, odnosno, da se ne postigne odgovarajuća zaštita. Najčešći razlozi za to su neadekvatno vrijeme prskanja i neodgovarajući izbor preparata.

Pravilna primena pesticida između ostalog podrazumeva: praćenje i prognozu štetnih organizama, pravilno korišćenje pesticida i pravilno rukovanje pesticidima.

Prognoza u zaštiti bilja ima za cilj da smanji i racionalizuje korišćenje pesticida i doprinese očuvanju zdravlja ljudi i životne sredine, određivanjem optimalnih rokova zaštite.

Pravilno korišćenje pesticida znači upotrebu u skladu sa uputstvom za upotrebu i navodima na etiketi, uključujući pripremu propisane koncentracije, poštovanje načela dobre poljoprivredne prakse, integralne zaštite bilja, karence, kao i zaštitu okoline i neciljanih organizama.

Nepravilna primena sredstava za zaštitu bilja može: negativno uticati na zdravlje osobe koja primjenjuje sredstva, ali i na ljude i životinje koji se nalaze u neposrednoj blizini, negativno uticati na biološku raznolikost, uticati na prekomjerne ostatke (rezidue) pesticida na proizvodu, uticati na zagađenje voda i okoline.

Naime, korisnici pesticida koji posjeduju legitimaciju za kupovinu sredstava za zaštitu bilja su prošli obuku u upotrebi i pravilnom korišćenju sredstava za zaštitu. Nacionalni plan za održivu upotrebu pesticida propisuje da svaki poljoprivredni proizvođač koji koristi sredstva za zaštitu bilja dužan je da vodi knjigu evidencije o upotrebi pesticida. Nacionalni plan za održivu upotrebu sredstava za zaštitu bilja od 2021. do 2026. godine je plan koji u narednom petogodišnjem periodu treba da obezbijedi da se štetno djelovanje sredstava za zaštitu bilja na zdravlje ljudi svede na najmanju moguću mjeru, da se negativni uticaj na životnu sredinu svede na prihvatljiv nivo i da se sredstva za zaštitu bilja koriste na održiv način.

"Vođenje knjige evidencije garant je sigurne i ispravne hrane, da nema povećanog sadržaja rezidua pesticida u toj hrani, što je najinteresantnije za konzumente te hrane".

Na osnovu svega iznijetog potrebno je podžati poljoprivredne proizvođače, u ovom slučaju višegodišnji zasadi koji proizvode poštujući dobru poljoprivrednu praksu koja se odnosi na zaštitu i vode knjigu evidencije o upotrebi pesticida.

Iz ovih a i drugih razloga ova mjera će se primijeniti kod višegodišnjih zasada i ukoliko se pokaže njena uspješnost proširiti i na ostale poljoprivredne kulture.

Podrška se daje registrovanim poljoprivrednim gazdinstvima sa područja opštine Tuzi koja gaje višegodišnje zasade i to do 50% utrošenih sredstava za kupovinu pesticida za zaštitu bilja kao i kupovine zaštitne opreme.

Ostali detalji i kriterijumi će biti definisani Javnim pozivom koji će biti blagovremeno objavljen od strane resornog sekretarijata.

Namjena i cilj:

Namjena I cilj realzacije ove mjere je stimulacija proizvođača višegodišnjih zasada da vode knjige evidencije o upotrebi pesticida kao i primjene dobre poljoprivredne prakse a sve sa ciljem proizvodnje zdrave i bebjedne hrane.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Podrška se odnosi na obavezno uvođenje knjige za upotrebu pesticida i zaštitne opreme za proizvođače.

Osnovni kriterijumi za podršku su: da su poljoprivredni proizvođači registrovani, da imaju licencu za upotrebu sredstava za zaštitu bilja i da vode knjigu evidencije za upotrebu pesticida..

Procedura realizacije i aktivnosti:

Osnova za obračun i isplatu podrške su računi o kupovini sredstava za zaštitu višegodišnjih zasada, knjiga evidencije i posjedovanje zaštitne opreme.

Aktivnosti za realizaciju ove mjere:

- objava Javnog poziva;

- prikupljanje dokumentacije;

- verifikacija dokumentacije

- terenska kontrola i

- uplata sredstava na žiro račun korisnicima.

Ukoliko ukupna visina zahtjeva za plaćanje podrške prevazilazi budzetom planirana sredstva, proporcionalno se smanjuju jedinična plaćanja po jednom zahtjevu.

Projektni ishod (očekivani rezultati):

Vođenje knjige evidencije o upotrebi pesticida od strane vinogradara i ostalih višegodišnjih kultura, korišćenje zaštitne opreme kao i korišćenje pesticida namijenjenih za višegodišnje zasade

Izlazni indikatori:

Podrška za višegodišnje kulture koji iskažu interesovanje za poštovanje mjera dobre poljoprivredne prakse i pravila tokom upotrebe sredstava za zaštitu bilja.

Ukupni budžet i izvor finansiranja:

13.000,00 EUR, Opština

Ciljne grupe/korisnici:

Registrovana poljoprivredna gazdinstva koja gaje višegodišnje zasade I poštuju dobru poljoprivrednu praksu

Implementacija i period omplementacije:

Sekrtetarit za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. Godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj.

OBLAST: Poljoprivredna proizvodnja i ruralni razvoj

STRATEŠKI CILJ 1: Jačanje konkurentnosti proizvđača hrane

Prioritet 8: Podrška korišćenju planinskih pašnjaka

Opis mjere:

U opštini Tuzi se planinski pašnjaci tradicionalno koriste putem ekstenzivnog gajenja stoke (goveda, ovaca i koza) koji je veoma prisutan u našim farmama. Ovaj način gajenja stoke se uglavnom koristi za proizvodnju mlijeka, mliječnih proizvoda i mesa. Farmeri izdižu na katune u proljeće i borave na katunima tokom cijelog ljeta. Izdizanje na katune i napasanje stoke po planinskim pašnjacima posebno doprinosi očuvanju bogadstva biodiverziteta (specifična flora i fauna, korišćenje prilagođenih lokalnih rasa), a takođe ima i poseban ekonomski značaj. Ovaj sistem gajenja stoke omogućava proizvodnju tradicionalnih proizvoda (različite vrste sireva, skorup i druge mlječne proizvode, jagnjeće i druge vrste mesa) koji imaju važnu ulogu u nacionalnoj kuhinji.

Prema raspoloživim podacima, u opštini Tuzi (katuni gdje izdižu farmeri iz opštine Tuzi) postoji desetak katuna od kojih je pet aktivnih gdje farmer izdižu svake godine sa svojom stokom. Nekoliko seoskih domaćinstava i danas praktikuje ovaj sistem gajenja stoke.

Prednosti izdiga na katune se odnosi na smanjenje troškova hrane za domaće životinje, pozitivan uticaj čistog vazduha, sunca, kretanja i kontakta koji ostvaruju životinje na paši, pozitivan uticaj pašnjaka na priplodne životinje, smanjena potreba za radnom snagom i što je najvažnije očuvanje stočnog fonda.

Osim gore navedenih prednosti koje pašnjak pruža domaćim životinjama (prije svega preživarima), postoji i uzajamna korelacija, pa tako, izdig životinja na katune povoljno djeluje na pašnjake na način da sprečava eroziju zemljišta, povećava biodiverzitet pašnjaka i smanjuje invaziju korovske flore i otrovnih biljaka.

Očuvanje planinskih pašnjaka i katunskog načina stočarenja veoma je važno i sa stanovišta očuvanja prirodne i kulturne baštine.

Prednosti izdiga na katune predstavljaju dovoljne i valjane razloge da se ova mjera kroz agrobudžet podrži.

Ova mjera bi se realizovala kroz podršku po uslovnom grlu stoke koje napasaju katunske pašnjake. Direktna podrška po uslovnom grlu stoke koja se izdiže na katune i koristi planinsku pašu može stimulisati poljoprivredna gazdinstva da sačuvaju i dalje razvijaju ekstenzivni sistem gajenja stoke.

Namjena i cilj:

Namjena realizacije ove mjere je stimulisanje poljoprivrednih gazdinstava da sačuvaju ekstenzivni sistem gajenja stoke i tradicionalni način proizvodnja hrane.

Jedan od prioritetnih ciljava realizacije ove mjere je sačuvanje stočnog fonda koji je u našoj opštini i šire godinama unazad u padu, smanjenje troškova hrane i očuvanje biodiverziteta.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Poljoprivredni proizvođač će nakon dostave zahtjeva za podršku kao i potvrde o kretanju stoke dobiti podršku koja će biti u korelaciji sa raspoloživim sredstvima za ovu mjeru.

Aktivnosti koje se odnose na ovu mjeru su sledeće:

-objava Javnog poziva;

-prijem zahtjeva i potrebne dokumentacije;

-terenska kontrola;

-obrada zahjteva;

-isplata premija na žiro račun podnosioca zahtjeva.

Ukoliko ukupna visina zahtjeva za plaćanje podrške prevazilazi budzetom planirana sredstva, proporcionalno se smanjuju jedinična plaćanja po jednom uslovnom grlu.

Projektni ishod (očekivani rezultati):

Podrška za sva poljoprivredna gazdinstva koja izdižu na katune i uzimaju stoku na mljekarinu. Prema našim podacima u opštini Tuzi desetak gazdinstava izdižu na katune.

Izlazni indikatori:

Podrška za desetak farmera koja izdižu na katune i tjeraju drugu stoku sa područja opštine Tuzi na mljekarinu. Ovaj način podrške će doprinijeti daljem interesovanju farmera da izdižu na katune, što je sa stanovišta lokalne uprave opšti interes.

Ukupni budžet i izvor finansiranja:

3.500,00 EUR, Opština

Ciljne grupe/korisnici:

Registrovani poljoprivredni proizvođači koji redovno izdižu na katune i uzimaju stoku na mljekarinu.

Implementacija i period omplementacije:

Sekrtetarit za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. Godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj.

OBLAST: Poljoprivreda i ruralni razvoj

STRATEŠKI CILJ: Podrška opštim servisima u poljoprivredi

Prioritet 9 : Promocija poljoprivrednih proizvoda i poljoprivrede

Opis mjere:

Karakteristika poljoprivredne proizvodnje u Opštini Tuzi je da tržištu nudi veoma raznovrsnu paletu proizvoda. Potrošači ovih proizvoda često nemaju informaciju gdje mogu kupiti iste, dok sa druge strane mali proizvođači nemaju mogućnosti da samostalno promovišu svoje proizvode.

Stoga je potrebno pružati podršku za promociji i marketing proizvoda i usmjeriti aktivnosti na što obimnijem organizovanju manifestacija kao što su: Vinski kutak/druženje sa vinom, Medena magija, Expo Triesh kao i podrška našim proizvođačima za učešće na lokalnim i reginalnim sajmovima i sl.

Namjena i cilj:

Namjena realizacije ove mjere je stvaranje uslova za bavljenje poljoprivrednom proizvodnjom kao i poboljšanje uslova življenja i širenje ekonomskih aktivnosti u ruralnim područjima.

Cilj mjere je promocioja što većeg broja poljoprivrednih proizvoda, odršavanje prirodnih resursa i zaustavljanje negativnih demografskih trendova, rast prinosa i poboljšanje kvaliteta proizvoda kao i veći broj poljoprivrednih osiguranika.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Mjera promocije poljoprivredne proizvodnje se sprovodi kroz organizovanje sajmova poljoprivrede, manifestacija i učešća na lokalnim sajmovima i šire u regionu.

Aktivnosti koje se odnose na ovu mjeru su sledeće:

- upoznavanje javnosti sa održavanjem manifestacije kroz javno objavljivanje;

- organizovanje sajma poljoprivrede;

- edukacija poljoprivrednih proizvođača

- isplate sredstava angažovanih u organizaciji sajma.

Troškovi za sajmove i manifestacije neće biti veći od planiranih, tj. organizovaće se manifestacije u okviru planiranog i moguće.

Projektni ishod (očekivani rezultati):

Organizovanje poljoprivrednih proizvođača da svoje proizvode izlože na jednom mjestu koje će biti posjećeno od strane trgovaca, preduzetnika, predstavnika državnih organa i dr.

Izlazni indikatori:

Promocija i marketing poljoprivredne proizvodnje sa tendencijom porasta u tradicionalnu manifestaciju sa kojom će biti upoznata javnost u Crnoj Gori i šire u region kao i mogućnost plasmana proizoda na regionalnom tržištu.

Ukupni budžet i izvor finansiranja:

3 500 EUR, Opština Tuzi

Ciljne grupe/korisnici:

Registrovani poljoprivredni proizvođači sa područja Opštine Tuzi kao i ostali zainteresovani.

Implementacija i period omplementacije:

Sekrtetarit za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj.

OBLAST: Poljoprivreda i ruralni razvoj

STRATEŠKI CILJ: Podrška opštim servisima u poljoprivredi

Prioritet 10 : Edukacija poljoprivrednih proizvođača i posjete gazdinstvima koja primjenjuju savremene tehnologije

Opis mjere:

I pored dobrih potencijala za proizvodnju hrane potrebna su značajna finansijska ulaganja, edukacija i razvijanje svijesti proizvođača i okretanje ka cirkularnoj ekonomiji da bi se proizvodila bezbjedna hrana.

Upravljanje ljudskim resursima je nova filozofija koja je rezultat promjena u savremenom svijetu i značaja koji se pridaje ljudima i njihovim potencijalima. Kada govorimo o ljudskim resursima ovdje mislimo na poljoprivredne proizvođače kojima treba upravljati na način da oni budu svjesni o značaju njihove uloge u društvu. Proizvođači su značajni resurs prema kojima treba izkazati najveći stepen pažnje i interesovanja. Značajna aktivnost je kontinuirana edukacija proizvođača ave sa ciljem da se postigne kvalitet proizvoda.

Obrazovanje je jedan od značajnijih oblika ljudskog kapitala, a investicije u njega donosi nekoliko puta veće efekte nego oprema. Znanje i edukacija je najefikasniji način ostvarivanja konkurentnosti na tržištu.

Predložena mjera podrazumijeva edukaciju zainteresovanih poljoprivrednih proizvođača kao i posjete poljoprivrednih gazdinstava koji primjenjuju savremenu tehnologiju i proizvode zdravstveno ispravnu hranu.

Namjena i cilj:

Namjena realizacije ove mjere je edukacija poljoprivrednih proizvođača na način kako bi oni u svojim gazdinstvima uveli savremene tehnologije proizvodnje hrane.

Cilj realizacije ove mjere je sticanje znanja iz novih tehnologia, izbjegavanje zastarelih znanja, radna uspješnost, usmjeravanje mladih na profitabilnost poljoprivredne proizvodnje u slučaju primjene novih tehnologija kao I povećanje konkurentnosti.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Procedura realizacije podrazumijeva određivanje focus grupe tj. zainteresovanih poljoprivrednih proizvođača. Kriterijumi za određivanje focus grupe će biti proizvođači iz oblasti poljoprivrede kod koje prema našem mišljenju i podataka sa terena nedostaje primjena savremene tehnologije i čija je proizvodnja na najnižem nivou.

Aktivnosti koje se odnose na ovu mjeru je određivanje oblasti, focus grupe, organizovanje edukacije ili posjete lokalnim ili regionalnim gazdinstvima.

Projektni ishod (očekivani rezultati):

Edukacija i razvijanje svijesti o značaju primjene savremene tehnologije na način kako bi se proizvela zdrava hrana a proizvodnja bila rentabilna i isplativa.

Izlazni indikatori:

Usvajanje znanja o primjeni savremene tehnologije i podizanje svijesti o praćenju trenda savremene tehnologije i njene primjene.

Odgovorna strana:

Opština, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

Ukupni budžet i izvor finansiranja:

3 500 EUR , Opština Tuzi

Ciljne grupe/korisnici:

Zainteresovani poljoprivredni proizvođači

Implementacija i period implementacije

Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi , Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

OBLAST: Zdravstvena zaštita stanovništva

STRATEŠKI CILJ: Prevencija za zaštitu životne sredine i zdravlja

Prioritet 11: Dezinfekcija, dezinsekcija i deratizacija

Opis projekta:

Suzbijanje organizama koji mogu biti prenosioci zaraznih bolesti, njihovi rezervoari, izazvati alergijske reakcije, imati toksično djelovanje ili su na drugi način štetni po čovjeka i životnu sredinu je jedan od prioritetnih ciljeva. Zbog aktuelne i upozoravajuće epidemiološke situacije u svijetu proteklih godina po pitanju obolijevanja od grupe zaraznih bolesti koje prenose vektori (kod nas su registrovani slučajevi zapadnonilske groznice, lajšmanijaze, importovani slučajevi

malarije, ZIKA i Covid-19 virusi, i drugih bolesti ove grupe) veliki značaj u suzbijanju vektorskih bolesti imaju pravovremena sistemska dezinsekcija i deratizacija. Prenosiva bolest “kvrgave kože” kod životinja je u prethodnom periodu izazvala velike štete poljoprivrednicima a proširila se preko komaraca,

što je uzrokovalo potrošnju značajnog novčanih sredstava za sanaciju štete i nadoknadu pogođenim domaćinstvima. Da bi se prenošenje zaraznih bolesti prekinuo, neophodno je sprovesti adekvatne preventivne mjere zaštite, kao što su dezinfekcija, dezinsekcija i deratizacija. Održiv razvoj i ublažavanje uticaja

prirodnih hazarda u oblasti zaštite ljudi i oblasti poljoprivrede (zdravlja domaćih životinja i biljnih kultura), između ostalog, podrazumijeva i regulaciju populacije štetnih mikroorganizama, insekata i glodara koji mogu biti uzročnici prenošenja zaraznih bolesti kako na ljude tako i na domaće životinje.

Podrška se daje za preventivnu dezinfekciju, dezinsekciju i deratizaciju na svim naseljima na području opštine Tuzi za terensko i tehničko sprovođenje ovih mjera, a po nalogu, naredbi ili zahtjevu inspekcijskih državnih organa, shodno zakonu.

Namjena i cilj projekta:

Preventivnu deratizaciju i larvicidni tretman uništavanja komaraca kako larvi, tako i odraslih formi može vršiti isključivo pravno lice koje ima ovlašćenje i sertifikat za ovu vrstu poslova, obučen kadar i odgovarajuću opremu i sredstva za rad, a nakon dostavljanja Ponude i potpisivanja ugovora sa predstavnikom opštine o ovoj vrsti usluge.

Cilj sprovođenja ove mjere je ublažavanje uticaja prirodnih hazarda, povećan nivo zaštite zdravlja ljudi i domaćih životinja od prenosivih bolesti, regulacija štetnih mikroorganizama, insekata i glodara, zaštita biodiverziteta i održiv razvoj poljoprivrede.

Obaveze izvođača posla i nalogodavca biće bliže definisani kroz Ugovor potpisan od obe strane.

Procedura realizacije i aktivnosti:

Nakon dostavljena naredbe, naloga ili zahtjeva inspekcijskog državnog organa ili drugi zahtjev u zavisnosti od realne i objektivne potrebe pristupit će se realizaciji mjere.

- objava tendera;

- izbor izvođača poslova;

- rješenje o formiranju nadzornog tijela za praćnje realizacije mjere;

- realizacija mjere;

- podnošenje izvještaja od strane nadzornog organa i

- uplata sredstava na žiro račun izvršioca posla.

Projektni ishod (očekivani rezultat):

Sprovedene preventivne mjere zaštite će uticati na smanjenje broja uzročnika prenosioca bolesti što će uticati na manji obim ili potpuni izostanak pojave zaraznih bolesti koje prenose vektori.

Izlazni indikatori:

Preventivna zaštita životne sredine i zdravlja ljudi.

Odgovorna strana:

Opština, Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj

Ukupni budžet i izvor finansiranja:

12.500,00 EUR , Opština Tuzi

Ciljne grupe/korisnici:

Učenici osnovnih škola i stanovnici opštine.

Implementacija i period implementacije

Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj, 2025. godina

Monitoring i evaluacija:

Opština Tuzi , Sekretarijat za poljoprivredu i ruralni razvoj